GÉNÉBRARD Gilbert, beneditino, arcebispo de Aix, nascido em 1537, em Riom, na Auvérnia, morto em Semur a 14 de março de 1597. Fez profissão na vida beneditina na abadia de Mozac, perto de sua cidade natal, e foi em seguida enviado a estudar na universidade de Paris. Ali encontrou Guilherme de Prat, bispo de Clermont, que foi para ele um generoso protetor. Génébrard teve por mestres Adriano Turnèbe para o grego, e Cláudio Sainctes para a teologia. Em 1563, foi recebido doutor e nomeado professor de língua hebraica no colégio real. Foi provido dos priorados de Saint-Denis-de-la-Chartre, em Paris, e de Semur, na Borgonha. Tendo ido a Roma sob o pontificado de Sisto V, foi ali recebido com honra e travou relações com os homens mais sábios daquela época.
Seu zelo pela manutenção da fé católica levou-o a abraçar com ardor o partido da Liga, e Gregório XIV nomeou-o em 1591 arcebispo de Aix. Por causa das guerras civis, só pôde entrar em sua cidade episcopal a 19 de setembro de 1593. Tendo declarado que só queria reconhecer Henrique IV quando esse príncipe se tivesse submetido à Igreja romana, teve de deixar Aix quando essa cidade reconheceu a autoridade do Bearnês, e retirou-se para Marselha. Embora, desde 15 de novembro de 1595, tivesse aderido a Henrique IV, o parlamento da Provença declarou-o, a 26 de janeiro de 1596, culpado de lesa-majestade, baniu-o do reino, confiscou seus bens e mandou queimar pela mão do carrasco seu livro De sacrarum electionum jure, no qual reivindicava para o clero e o povo o direito de escolher os bispos. O arcebispo retirou-se primeiro para Avinhão, depois obteve permissão de residir em seu priorado de Semur, onde não tardou a morrer.
Gilbert Génébrard publicou as seguintes obras: Isagoge rabbinica ad legenda et intelligenda Hebrœorum et Orientalium sine punctis scripta, cum tabulis artium et scientiarum vocabula exhibentibus, in-4°, Paris, 1563; De metris Hebrœorum ex libro R. David Kimhi cui titulus Leshon Lemudim, in-16, Paris, 1563; Eldad Danius hebrœus historicus de Judœis clausis, eorumque in Ethiopia beatissimo imperio, G. Genebrardo interprète, in-8°, Paris, 1563; Joël propheta cum Chaldaea paraphrasi et commentariis Salomonis Jarchii, Abrahami Aben-Ezrœ, et Davidis Kimhi, latine cum interprete G. Genebrardo cum ejus enarratione, in-4°, Paris, 1563; Alphabeticum hebraicum, et indicata psalmorum primi et secundi lyrica, ad formam Pindari, strophe, antistrophe, et epodo, in-4°, Paris, 1564; Tabella et summaria descriptio temporum, Paris, 1564;
Scholia et tractatus IV ad grammaticam hebraeam Clenardi, ad absolutiorem linguae sanctae institutionem, in-8°, Paris, 1564; R. Josephi Alboni, Davidis Kimhi et anonymi Judaei argumenta contra christianos, ex hebrœo latine, interprete G. Genebrardo, cum ipsius refutatione eorumdem argumentorum adversus recens trinitariorum dogma, Paris, 1566; De S. Trinitate libri III contra hujus aevi trinitarios, antitrinitarios et antitheanos, in-8°, Paris, 1568; Symbolum fidei Judaeorum e R. Mose Aegyptio; precationes eorumdem pro defunctis; commemoratio divorum et ritus nuptiarum, e libro Mahzor, interprete G. Genebrardo, in-8°, Paris, 1569; Chronologiae sacrae liber, in-12, Lovaina, 1570; Trium rabbinorum Salomonis Jahrii, Abrahami Ben-Esrae et anonymi commentaria in Canticum canticorum in latinam linguam conversa a G. Genebrardo, cum ejus commentariis, in-4°, Paris, 1570;
Seder Olam Zuta, sive Hebraeorum breve chronicon de mundi ortu et temporibus ab orbe condito usque ad annum Domini 1112; capita R. Mose Ben. Majemon de rebus Christi regis; collectanea Eliae Levitae, et R. Jacob Salomonis filii de eodem, quibus summatim explicatur quidquid Judaei de Christo sapiunt : interprete G. Genebrardo, in-8°, Paris, 1573; Claudii Espencei de eucharistia ejusque adoratione libri V, necnon tractatus de utraque missa, publica et privata, in-8°, Paris, 1573; Génébrard publicou esta obra após a morte de seu autor, Cláudio d'Espence, e nela acrescentou um prefácio e numerosas notas; Origenis Philocalia de aliquot praecipuis theologiae locis et quaestionibus, e bibliotheca regia tenebris eruta et latine reddita, in-fol., Paris, 1573; Origenis Adamantii opera, quae quidem proferri potuerunt omnia : doctissimorum virorum studio jam olim translata et recognita; nunc postremo a Gilberto Genebrardo partim cum graeca veritate collata, partim libris recens versis, et e regia bibliotheca depromptis aucta, in-fol., Paris, 1574; 1604; 1619; Basileia, 1620;
Opuscula e graecis conversa, nempe Liturgia mysteriorum apud consecratorum, e cod. cretensi; Liturgia pro dormientibus sive defunctis; Officium de angelis et sanctis; Canon, sive bulla contra haereses praecipuas; Menologium sive calendarium totius anni; Tituli cap. 122 Euchologii; Zacharias episcopus mylilenensis contra aeternitatem mundi a philosophis constitutam, e bibliotheca regia; Basilii et Gregorii Nazianzeni brevissimus dialogus de invisibili Dei essentia, in-fol., Paris, 1575; Varia opuscula e rabbinis translata, Paris, 1575; Ad Jacobum Schegkium Schorndorfensem philosophum et medicum, et assertionibus sacris de Deo sese temere immiscentem, ac tribus ipsius de S. Trinitate libris, modo pro sabellianis, modo pro trinitariis, inconstantissime obtrectantem responsio, in-8°, Paris, 1575;
Oraison funèbre sur le trespas de Pierre Danès, évesque de la Vaurs, prononcée à Sainct-Germain-des-Prez, in-4°, Paris, 1577; Psalmi Davidis vulgata editione, calendario hebrœo, syro, graeco, latino, hymnis, argumentis, et commentariis genuinum et primaevum sensum hebraismosque breviter aperientibus instructi, in-8°, Paris, 1577; Psalmi cum fusioribus commentariis, ad Gregorium XIII, in-8°, Paris, 1577; Histoire de Flave Josèphe, sacrificateur hébreu, mise en français, revue sur le grec, et illustrée de chronologies, figures, annotations et tables, in-fol., Paris, 1578; Orationes tres e Lerinensi bibliotheca in publicum productae, videlicet una funebris D. Hilarii Arelatensis, altera D. Eucherii Lugdunensis de laudibus eremi, tertia Fausti Regiensis de institutione monachorum, in-8°, Paris, 1578;
Chronographiae libri IV. Priores duo sunt de rebus veteris populi et praecipuis quatuor millium annorum gestis; posteriores, e D. Arnaldi Pontaci Vassalensis episcopi chronographia aucti, recentes historias reliquorum annorum complectuntur. Universi historiae speculum, in Ecclesiae praesertim saeculo, a mendaciis, maculis, imposturis Centuriatorum, aliorumque haereticorum deteísum; in reliquis contra judaeos, paganos, saracenos christianae religionis antiquam veritatem perennitatemque repraesentans, in-fol., Paris, 1580; Ad Lambertum Danaeum sabellianismo doctrinam de S. Trinitate inficientem, cum libello Francisci Jordani theologi adversus eumdem, in-8°, Paris, 1581; Notae chronicae, sive ad chronologiam et historiam universam methodus, in-8°, Paris, 1584; Canticum canticorum iambicis versibus et commentariis explicatum adversus trochaicam Theodori Bezae paraphrasim, in-8°, Paris, 1585;
De clericis, praesertim episcopis qui participarunt in divinis scienter, et sponte cum Henrico Valesio post cardinalitiam caedem, T. P. assertio, ejusque illustratio, in-8°, Paris, 1589; a mesma obra em francês: Excommunication des ecclésiastiques qui ont assisté au service divin avec Henri de Valois après le massacre du cardinal de Guise, in-8°, Paris, 1589; é por vezes mencionada com este título: Opuscula aliquot praesertim contra nostrae tempestatis politicos; pode-se acrescentar: De sacrarum electionum jure et necessitate ad Ecclesiae gallicanae redintegrationem, in-12, Paris, 1593; Traité de la liturgie ou sainte messe selon l'usage et forme des apôtres et de S. Denis, Lyon, 1597.
Uma dissertação de Génébrard, De sibyllis, encontra-se na obra de Joachim Piéron: De vita sanctarum mulierum Veteris Testamenti, in-8°, Paris, 1565. No fim das notas de Antoine Hulsius sobre os salmos, in-12, Leyde, 1650, está impressa uma carta de G. Génébrard, de 25 de novembro de 1574, Ad Benedictum Arium Montanum de puritate fontis hebraei. Em 1591, ao redigir seu Librorum Gilberti Genebrardi catalogus, que lhe fora pedido por João Manuel, bispo de Valladolid, o novo arcebispo de Aix mencionava além disso uns vinte escritos manuscritos, que não foram publicados.
Hilarion de Coste, Éloge de Gilbert Génébrard, religieux de Cluny, nommé à l'archevêché d'Aix, nos Éloges des hommes illustres, in-fol., Paris, 1625, p. 618; Bucelin, Benedictus redivivus, in fol., Feldkirch, 1679; Dupin, Histoire des auteurs ecclésiastiques du XVIe siècle depuis l'an 1550, in-8°, Paris, 1703, p. 566; Gallia christiana, in-fol., Paris, 1716, t. i, col. 334; J.-H. Albanès, Gallia christiana novissima, in-4°, Montbéliard, 1899, t. i, col. 129; Fisquet, La France pontificale, Métropole d'Aix, in-8°, Paris, p. 150; Nicéron, Mémoires pour servir à l'histoire des hommes illustres, t. xxii, p. 1; Ziegelbauer, Historia literariae ordinis S. Benedicti, t. i, p. 55, 150; t. ii, p. 613; t. iii, p. 361; t. iv, p. 13, 21, 30, etc.; [dom François], Bibliothèque générale des écrivains de l'ordre de saint Benoît, t. i, p. 367; dom Besse, Autobibliographie de Génébrard, na Revue Mabillon, 1905-1906, t. i, p. 207; P. Féret, La faculté de théologie de Paris et ses docteurs les plus célèbres. Époque moderne, Paris, 1910, t. ii, p. 342-355.
B. Heurtebize.
GENER João Batista, teólogo espanhol, nascido em Balaguer em 24 de junho de 1711, admitido na Companhia de Jesus em 25 de junho de 1726, ensinou filosofia em Gandia e teologia em Gerona. Deportado para a Itália por ocasião da expulsão dos jesuítas da Espanha por ordem do rei Carlos III, iludido por seu ministro d'Aranda, o P. Gener estabeleceu-se em Gênova, onde publicou importantes obras de crítica teológica e de teologia positiva e especulativa, entre outras, uma defesa do método escolástico: Scholastica vindicata seu Dissertatio historico-critico-apologetica pro theologia scolastica vel speculatrice adversus obtrectatores, Gênova, 1766. Sua obra teológica, que denota um vigoroso esforço para remontar às fontes e aproveitar os documentos históricos de toda ordem, compreende as seguintes obras: 1° Prodromus ad theologiam, Roma, 1767; 2° De Deo uno et trino, ibid., 1768; 3° De principio et fine creaturarum, pars I, ibid., 1771; pars II, ibid., 1773; 4° De Deo fine virtutibus obtinendo, liber primus, ibid., 1775; liber secundus, ibid., 1777. O P. Gener morreu em Gênova em 1781, deixando imensos materiais para a continuação de seus tratados, notadamente uma preciosa coletânea de testemunhos em favor da religião católica, destinados a uma apologia da Igreja e da fé.
Sommervogel, Bibliothèque de la C.ie de Jésus, t. iii, col. 1310 sq.; Zaccaria, Bibliogr. générale corrente, t. i, p. 39-41; Nova bibliotheca eccles. Fribourg., t. iv, p. 340-342; Hurter, Nomenclator, t. iii, col. 222; t. iv, col. ..., t. v, col. 296.
P. Bernard.
Autor original: B. Heurtebize
A extração e a tradução foram feitas por IA e em caso de algum erro podem entrar em contato com o editor